Qurt boqish javonlari
Jarayon

Ipak qanday tug‘iladi

Qisqasi: tuxum, qurt, pilla, ip. Batafsilini shu yerda aytib beramiz, an’anaviy usul qayerda tugab, bizniki qayerdan boshlanishini ham.

Sikl

Besh bosqich, bitta sikl

  1. Tut barglariTut barglari
    01

    Ozuqa tayyorlash

    An’anada qurt faqat yangi tut bargi bilan boqiladi. Biz tut bargi kukuniga oqsil, uglevod, vitamin va minerallar qo‘shib, to‘yimli aralashma tayyorlaymiz. U uzoq saqlanadi, demak qurtni istalgan oyda boqish mumkin.

  2. Qurt boqish javonlariQurt boqish javonlari
    02

    Tuxumni jonlantirish

    Tuxum iliq, namligi bir xil xonaga olinadi. Taxminan o‘n kundan keyin kiprikdan ham kichik, qop-qora qurtchalar chiqadi. Bizda bu bahorni kutmaydi: sikl yilning istalgan payti boshlanadi.

  3. Tut bargidagi ipak qurtlariTut bargidagi ipak qurtlari
    03

    To‘rt hafta boqish

    Qurtlar to‘xtovsiz ovqatlanadi va bir necha ming barobar og‘irlashadi. Javonlar toza, ozuqa yangi, xona tinch bo‘lishi kerak. Har kuni qurtlarning o‘sishini kuzatib, natijani yozib boramiz.

  4. “Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon“Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon
    04

    Pilla o‘rash

    Vaqti kelganda qurtlar ovqatdan to‘xtab, burchak qidira boshlaydi. Ularga pilla o‘rash uchun moslama qo‘yamiz. Ikki-uch kun ichida har biri o‘zini bitta uzluksiz ip bilan o‘rab oladi.

  5. “Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon“Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon
    05

    Saralash va ipak olish

    Pillalar yig‘ib olinadi, hajmi, rangi va qattiqligiga qarab saralanadi, so‘ng ulardan ipak tolasi chuviladi. Xona dezinfeksiya qilinadi va keyingi sikl boshlanadi.

Bilasizmi

Ko‘pchilikni hayron qoldiradigan narsalar

Faqat tut

Xonaki ipak qurti (Bombyx mori) tabiatda deyarli faqat tut bargini yeydi. Shuning uchun sun’iy ozuqamiz ham tut bargi kukuni asosida.

Bitta ip

Har bir pilla bitta uzluksiz toladan iborat, uzunligi ko‘pincha bir kilometrga yaqin.

Yangi g‘oya emas

Olimlar sun’iy ozuqani o‘nlab yillardan beri laboratoriyalarda sinab kelmoqda. Biz uni amaliy ishlab chiqarishga olib chiqmoqchimiz.

Chiqindisiz

Tutning bargi, mevasi, hatto yog‘ochi ham ishlatiladi.

Tarix

Xitoydan Marg‘ilongacha

Ipakchilik qadim zamonlarda Xitoyda paydo bo‘lgan va uzoq vaqt sir saqlangan. Keyinchalik bu hunar Buyuk ipak yo‘li orqali boshqa yurtlarga, jumladan Markaziy Osiyoga ham yetib kelgan.

O‘zbekistonda ipak qadimdan yetishtiriladi. Farg‘ona vodiysi, Samarqand va Buxoroda qurt boqish va ipak mato to‘qish keng tarqalgan. Marg‘ilon esa bugun ham atlas va adrasi bilan mashhur, bu yerda hunar avloddan avlodga o‘tib kelmoqda.

Ipakdan nimalar tayyorlanadi

  • Atlas va adras
  • Ko‘ylak va liboslar
  • Ro‘mol va sharflar
  • Gilam va bezak buyumlari
  • Boshqa to‘qimachilik mahsulotlari
Nega O‘zbekiston

Vodiy buni allaqachon biladi

O‘zbekiston dunyodagi eng yirik pilla yetishtiruvchilardan biri, Farg‘ona vodiysi esa uning markazi. Tajriba ham, ustalar ham, bozor ham bor. Kichik xo‘jaliklarga yetishmayotgani zamonaviy jihoz, sarmoya va mavsumga bog‘lanib qolmagan ishlab chiqarish.

Farg‘ona vodiysida qo‘lda to‘qilgan adrasFarg‘ona vodiysida qo‘lda to‘qilgan adras
Ipakchilik nega muhim
  • Ish o‘rinlari

    Qishloq aholisini ish bilan ta’minlaydi. Yil bo‘yi ishlaydigan qurtxonada bu ish mavsumiy bo‘lmaydi.

  • Sanoatga xomashyo

    Yengil sanoat va to‘qimachilik uchun tabiiy tola.

  • Eksport

    Pilla va ipak mahsulotlari mamlakatga valyuta olib keladi.

  • Hunar yashaydi

    Milliy to‘qimachilik va hunarmandchilik ipaksiz davom etolmaydi.

“Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon

Birinchi siklni birga boshlaylik

Har bir hissa laboratoriya, jihozlar va qurtxonaga sarflanadi.

Qanday yordam berish mumkin