
Ipak qanday tug‘iladi
Qisqasi: tuxum, qurt, pilla, ip. Batafsilini shu yerda aytib beramiz, an’anaviy usul qayerda tugab, bizniki qayerdan boshlanishini ham.
Besh bosqich, bitta sikl
Tut barglari01Ozuqa tayyorlash
An’anada qurt faqat yangi tut bargi bilan boqiladi. Biz tut bargi kukuniga oqsil, uglevod, vitamin va minerallar qo‘shib, to‘yimli aralashma tayyorlaymiz. U uzoq saqlanadi, demak qurtni istalgan oyda boqish mumkin.
Qurt boqish javonlari02Tuxumni jonlantirish
Tuxum iliq, namligi bir xil xonaga olinadi. Taxminan o‘n kundan keyin kiprikdan ham kichik, qop-qora qurtchalar chiqadi. Bizda bu bahorni kutmaydi: sikl yilning istalgan payti boshlanadi.
Tut bargidagi ipak qurtlari03To‘rt hafta boqish
Qurtlar to‘xtovsiz ovqatlanadi va bir necha ming barobar og‘irlashadi. Javonlar toza, ozuqa yangi, xona tinch bo‘lishi kerak. Har kuni qurtlarning o‘sishini kuzatib, natijani yozib boramiz.
“Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon04Pilla o‘rash
Vaqti kelganda qurtlar ovqatdan to‘xtab, burchak qidira boshlaydi. Ularga pilla o‘rash uchun moslama qo‘yamiz. Ikki-uch kun ichida har biri o‘zini bitta uzluksiz ip bilan o‘rab oladi.
“Yodgorlik” ipak ustaxonasi, Marg‘ilon05Saralash va ipak olish
Pillalar yig‘ib olinadi, hajmi, rangi va qattiqligiga qarab saralanadi, so‘ng ulardan ipak tolasi chuviladi. Xona dezinfeksiya qilinadi va keyingi sikl boshlanadi.
Ko‘pchilikni hayron qoldiradigan narsalar
Faqat tut
Xonaki ipak qurti (Bombyx mori) tabiatda deyarli faqat tut bargini yeydi. Shuning uchun sun’iy ozuqamiz ham tut bargi kukuni asosida.
Bitta ip
Har bir pilla bitta uzluksiz toladan iborat, uzunligi ko‘pincha bir kilometrga yaqin.
Yangi g‘oya emas
Olimlar sun’iy ozuqani o‘nlab yillardan beri laboratoriyalarda sinab kelmoqda. Biz uni amaliy ishlab chiqarishga olib chiqmoqchimiz.
Chiqindisiz
Tutning bargi, mevasi, hatto yog‘ochi ham ishlatiladi.
Xitoydan Marg‘ilongacha
Ipakchilik qadim zamonlarda Xitoyda paydo bo‘lgan va uzoq vaqt sir saqlangan. Keyinchalik bu hunar Buyuk ipak yo‘li orqali boshqa yurtlarga, jumladan Markaziy Osiyoga ham yetib kelgan.
O‘zbekistonda ipak qadimdan yetishtiriladi. Farg‘ona vodiysi, Samarqand va Buxoroda qurt boqish va ipak mato to‘qish keng tarqalgan. Marg‘ilon esa bugun ham atlas va adrasi bilan mashhur, bu yerda hunar avloddan avlodga o‘tib kelmoqda.
Ipakdan nimalar tayyorlanadi
- Atlas va adras
- Ko‘ylak va liboslar
- Ro‘mol va sharflar
- Gilam va bezak buyumlari
- Boshqa to‘qimachilik mahsulotlari
Vodiy buni allaqachon biladi
O‘zbekiston dunyodagi eng yirik pilla yetishtiruvchilardan biri, Farg‘ona vodiysi esa uning markazi. Tajriba ham, ustalar ham, bozor ham bor. Kichik xo‘jaliklarga yetishmayotgani zamonaviy jihoz, sarmoya va mavsumga bog‘lanib qolmagan ishlab chiqarish.
Farg‘ona vodiysida qo‘lda to‘qilgan adrasIsh o‘rinlari
Qishloq aholisini ish bilan ta’minlaydi. Yil bo‘yi ishlaydigan qurtxonada bu ish mavsumiy bo‘lmaydi.
Sanoatga xomashyo
Yengil sanoat va to‘qimachilik uchun tabiiy tola.
Eksport
Pilla va ipak mahsulotlari mamlakatga valyuta olib keladi.
Hunar yashaydi
Milliy to‘qimachilik va hunarmandchilik ipaksiz davom etolmaydi.

Birinchi siklni birga boshlaylik
Har bir hissa laboratoriya, jihozlar va qurtxonaga sarflanadi.
Qanday yordam berish mumkin